Kẹo lạc - món ăn dân dã "sinh ra từ làng"

  • Ngày 20/12/2018

Là một món ăn truyền thống "sinh ra từ làng" đặc trưng với vị bùi béo, ngọt đậm, kẹo lạc đã trở thành một phần tuổi thơ của mỗi người con đất Bắc và là một thứ quà quê làm say lòng những vị khách đến từ phương xa.

Kẹo lạc là một thức quà dân dã, sinh ra từ làng quê Bắc Bộ. Sở dĩ nói như vậy bởi nếu bạn có dịp ghé thăm Thái Bình, Nam Định hay Hải Dương, Hải Phòng,... đều có thể dễ dàng tìm thấy những làng nghề truyền thống làm kẹo lạc.

Ban đầu kẹo lạc chỉ được bán trong các chợ ở một số làng quê trong tỉnh, có lúc biến tấu thành món kẹo đổi đồng nát gắn với tuổi thơ của những đứa trẻ hảo ngọt. Rồi theo thời gian, từ món quà quê thành đặc sản, tiến đến phố thị và ngày càng phát triển, phổ biến, có mặt khắp nơi, gắn liền với niềm tự hào về món kẹo ngọt của dân tộc.

Kẹo lạc là một món ăn dân dã sinh ra từ làng quê Bắc Bộ

Kẹo lạc bình dị, tuy hình thức đơn giản chân quê, nhưng để làm ra một thanh kẹo ngon, người làm kẹo phải thật cẩn thận trong khâu chọn nguyên liệu, tỷ lệ pha trộn, cách nấu. Và để đạt đến độ ngon tinh tế, người làm kẹo cũng đòi hỏi phải có những kinh nghiệm, bí quyết riêng.

Nguyên liệu làm kẹo lạc luôn được tuyển chọn một cách kỹ càng từ: lạc, đường, mạch nha… Lạc được chọn làm kẹo phải là những hạt lạc đều, bóng. Lạc ngon phải là lạc đỏ có vị ngậy, bùi hơn lạc trắng. Lúc rang đòi hỏi người rang phải để nhỏ lửa, tỷ mẩn để lạc vừa giòn, rám vàng mà không bị cháy.

Kẹo lạc ngon, quan trọng nhất chính là khâu nấu đường.  Kẹo lạc có ngon hay không, có đậm vị ngọt sắc hay không đều tùy thuộc vào cách nấu đường. Bởi thế nên người ta chỉ dùng một loại đường duy nhất là đường đỏ (đường phên) để tạo được màu vàng đẹp và có độ giòn đặc trưng cho thứ kẹo truyền thống này.

Độ ngon của kẹo phụ thuộc vào cách nấu đường 

Kẹo làm thủ công bằng tay, người thợ pha đường, nha theo tỷ lệ thích hợp rồi vừa đun vừa khuấy liên tục, chỉ cần lơ là một chút thôi là sẽ làm “chát” mẻ kẹo ngay. Người thợ cứ thế đun tới khi có được màu vàng nâu cánh gián thì trộn lạc cho đến khi dẻo quánh rồi đổ ra, cán mỏng, cắt thành khối chữ nhật dài hoặc khối vuông tuỳ ý.

Một mẻ kẹo lạc ngon, đạt tiêu chuẩn khi ra thành phẩm là lạc phải giòn, phần đường nha cũng vừa đủ để tạo nên vị ngọt vừa phải. Miếng kẹo khi ăn thì giòn tan, vị ngọt hơi gắt nhẹ nhưng uống với nước trà nóng thì miễn bàn.

Có lẽ, người ta càng thêm yêu, thêm say cái thứ kẹo dân dã này chính ở cái cách mà dân ta vẫn thường rỉ tai nhau khi thưởng thức - “Kẹo lạc phải có chén trà”.

Đêm trở gió người trở mình thao thức
Quán cóc xưa ai còn nhớ ai không
Hun hút gió tay trong tay bớt lạnh
Ly trà nóng, thanh kẹo lạc chiều đông.”
                 (Đông về - Văn Đình Thuận)

Kẹo lạc - trà xanh kết hợp với nhau trở thành nét văn hóa đặc trưng của ẩm thực Việt

Quả thực nước trà, kẹo lạc là hai món “tâm đầu ý hợp” đến kỳ lạ. Nếu như trà là thứ nước uống phổ thông thì kẹo lạc là thứ kẹo truyền thống được làm từ những sản phẩm nông nghiệp lâu đời. Vị ngọt đậm của mạch nha, vị bùi bùi của lạc quyện trong vị chát ngọt, đậm hương đồi núi của chè xanh, đã nâng tầm hai món ăn dân dã trở thành nét văn hóa đặc trưng khiến cho bất kì ai đến Việt Nam có dịp thưởng thức cũng phải tấm tắc khen ngợi.

Món ăn truyền thống của người Việt có đủ loại và bánh kẹo ngoại cũng chẳng thiếu, nhưng thật lạ chỉ có kẹo lạc - trà đá gắn bó với nhau xuất hiện từ quán cóc vỉa hè đến phòng khách gia đình bất kể hè hay đông. Nhiều người cho rằng do chúng rẻ nên ai cũng mua được, ai cũng thưởng thức được. Cái này đúng! Chúng rẻ thật nhưng cái tình, cái ký ức của những thức quà này lại là rất “đắt”.  

Vài ba chiếc kẹo lạc đưa ta về những miền kí ức xưa cũ thanh bình giữa chốn phồn hoa đô thị

Những thứ thôn quê dân dã này là những đồng quà tấm bánh thanh bần nhưng thấm đẫm tình mẹ con, tình bà cháu, tình quê hương. Thuở nhỏ được bà, được mẹ cho 100 đồng, vui sướng hò reo rủ bạn bè khắp xóm đi mua được chiếc kẹo lạc ở đầu làng về đập dập chia nhau từng mẩu nhỏ xíu thấy ngon lạ kì. Hôm nào “sang” hơn thì có chén trà nguội của ông, vừa bỏ miệng miếng kẹo giòn tan, ngọt lịm, vừa thay nhau nhấp ngụm trà chan chát. Ôi chao! Chẳng có cảm giác nào tuyệt vời hơn thế.

Tuổi trưởng thành, tha hồ ngao du, đi đây đi đó. Nhưng chẳng có bà và mẹ ở bên, bạn bè cũng mỗi người một phương, duy chỉ có vài chiếc kẹo lạc màu cánh gián nhỏ xinh là theo chân trên mỗi chặng đường của chốn thành đô đông đúc. Để thi thoảng khi cuộc sống quá hối hả, ngột ngạt, lại ghé Hàng Than, mua ít kẹo lạc Bảo Minh, ngồi nhâm nhi cùng chút trà nhạt, ta như lại được sống trong ký ức của những ngày xưa cũ thật bình yên nơi quê nhà.

Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển, có nhiều loại bánh kẹo đẹp mắt, đắt tiền ra đời, nhưng hình ảnh chiếc kẹo lạc mang dáng vẻ mộc mạc, chân quê vẫn ánh lên nét kiêu hãnh, chứng tỏ được sức sống bền bỉ, mãnh liệt của những món ăn “sinh ra từ làng”, đậm chất quê hương.

Nguồn: banhbaominh.com

Tin liên quan